Demokrasi Var Ama Neden Yetmiyor?
Demokrasi, çoğu zaman sandıkla özdeşleştirilen bir kavram olarak ele alınıyor. Oysa sandık, demokrasinin başlangıcıdır; tamamı değil. Bir ülkede seçimlerin düzenli yapılması, o ülkenin demokratik olduğu anlamına gelir; fakat demokrasinin sağlıklı işlediği anlamına gelmez. Asıl mesele, seçimden sonra başlayan süreçte ortaya çıkar.
Demokratik bir sistemde vatandaş yalnızca oy veren değil, aynı zamanda yönetime katılan, denetleyen ve gerektiğinde itiraz edebilen bir özne olmalıdır. Ancak günümüzde demokrasinin işleyişi, katılımdan çok temsile; temsilden çok da şekle indirgenmiş durumda. Bu noktada neden demokrasi var ama hissedilmiyor sorusu önem kazanıyor.
Benzer bir çelişki hukuk devleti kavramında da görülüyor. Hukuk devleti, yasaların varlığıyla değil; yasaların herkese eşit uygulanmasıyla anlam kazanır. Kanunların yazılı olması yeterli değildir, asıl mesele adalet duygusunun toplumsal olarak karşılık bulmasıdır. Eğer insanlar hâlâ adaleti yüksek sesle talep ediyorsa, bu bir başkaldırı değil; sistemin doğal bir geri bildirimidir.
Adalet talebi, devlete karşı olmak anlamına gelmez. Aksine, devleti ciddiye almanın bir göstergesidir. Çünkü adaletin talep edilmediği bir toplumda, ya herkes çok mutludur ya da insanlar umutlarını kaybetmiştir. Umudun kaybolduğu yerde ise ne demokrasi ne de hukuk uzun süre ayakta kalabilir.
Demokrasinin zayıfladığı hissi çoğu zaman baskıdan değil, mesafeden kaynaklanır. Vatandaş kendini karar alma süreçlerinden uzak hissettiğinde, sistemle arasına görünmez bir duvar örülür. Bu duvar yükseldikçe, sandık ile gündelik hayat arasındaki bağ da zayıflar.
Belki de asıl soru şudur: Demokrasi gerçekten işlemiyor mu, yoksa biz onu yalnızca belirli anlara mı hapsettik? Hukuk devleti gerçekten eksik mi, yoksa adaletin toplumsal beklentisi mi değişti?
Bu soruların cevabı aceleyle verilmez. Ama bu soruları sormaya devam etmek, demokrasinin hâlâ canlı olduğunun en önemli göstergesidir.
Yazar: Sebahattin Aydın
ANAHTAR KELİMELER: demokrasi, hukuk devleti, adalet, vatandaş katılımı, siyaset, Türkiye demokrasisi, Sebahattin Aydın yazıları,