Millet Kavramı Üzerine
Kıymetli okurlarım, millet kavramı bugün siyaset biliminden sosyolojiye, tarihten hukuka kadar pek çok ilmin merkezinde yer alan, toplumların ruhunu şekillendiren temel bir cevherdir. Bu kavram, bizlerin kendimizi nasıl tanımladığımızı, o derinden hissettiğimiz ortak aidiyet duygusunu ve siyasal birliğimizi anlamada hayati bir anahtar vazifesi görür. Ancak şunu bilmelisiniz ki millet dediğimiz olgu, öyle tek bir tanıma sığacak kadar dar veya donmuş bir yapı değildir. Aksine o, tarih boyunca değişen, dönüşen ve her çağda yeniden anlam kazanan canlı bir hakikattir.
Gündelik hayatımızda dilişimizden düşürmediğimiz bu kelime, üzerinde biraz durup düşündüğümüzde aslında ne kadar derin anlam katmanları barındırır. Kimi zaman ortak bir kaderi, kimi zaman aynı bayrak altında huzurla soluklanmayı, kimi zaman ise köklü bir medeniyetin izlerini çağrıştırır. Genel bir ifadeyle söylemek gerekirse millet; ortak bir tarih, kültür, dil, din, ülkü veya kader bilinci etrafında kenetlenmiş insan topluluğudur. Bu tarif bize açıkça gösteriyor ki millet olmak, sadece biyolojik bir bağ ya da etnik bir birliktelikten ibaret değildir. İşin içinde manevi bir harç, kültürel bir doku ve tarihsel bir birikim vardır. Modern dünyada millet, bireylerin kendilerini ait hissettikleri ve bu mensubiyeti bilinçli bir şekilde yüreklerinde taşıdıkları toplumsal bir yapıyı ifade eder.
Bugün kabul ettiğimiz modern millet anlayışı, bilhassa on sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıllarda dünyadaki büyük değişimlerle şekillenmiştir. Feodal bağların koptuğu, büyük imparatorlukların sarsıldığı o dönemlerde tebaadan vatandaşa geçiş süreci yaşanmış, bu da millet fikrini siyasi bir zemine oturtmuştur. Artık millet, yalnızca aynı soydan gelenlerin toplamı değil, aynı hukuk nizamına bağlı olan ve ortak bir siyasi iradeyi paylaşan hür fertlerin bütünüdür.
Hele ki bizim gibi tarihsel ve kültürel bakımdan zengin bir coğrafyada millet kavramı, çok daha derin ve çok katmanlı bir mana taşır. Anadolu topraklarında yüzyıllar boyunca farklı kökenler, farklı inançlar ve farklı yaşam biçimleri omuz omuza var olmuştur. Bu kadim gerçeklik, millet fikrinin tek tipleştirici değil, bilakis herkesi kucaklayan kapsayıcı bir anlayışla ele alınmasını şart koşar. Bizim anlayışımızda millet, sadece aynı olanların değil, her türlü farklılığa rağmen birlikte yaşama iradesini gösterenlerin oluşturduğu kutsal bir bütündür.
Milleti millet yapan unsurlar elbette çeşitlidir. Dilimiz, birbirimize gönül kapılarımızı açan en önemli anahtardır. Geleneklerimizden sanatımıza kadar uzanan ortak kültürümüz bizi biz yapan mayadır. Ortak geçmişimiz ve tarih bilincimiz toplumsal hafızamızı diri tutar. Ancak her şeyin ötesinde, geleceğe dair kurduğumuz ortak düşler yani ülkü ve kader birliği ile bu değerlerin neşvünema bulduğu vatan toprağı, millet olmanın sarsılmaz temelidir.
Günümüzde millet kavramı, etnik kökenin çok ötesinde ortak değerler ve birlikte yaşama iradesiyle açıklanmaktadır. Türk millet anlayışı da Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuyla birlikte işte bu modern ve birleştirici kimliğine kavuşmuştur. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran Türkiye halkına Türk milleti denir sözü, bu asil kavramın ortak vatandaşlık ve kader bilinci üzerine inşa edildiğinin en büyük kanıtıdır. Bu asil duruşta millet; diliyle, kültürüyle ve tarihiyle birleşmiş, aynı devlet çatısı altında yaşama azmine sahip bireylerin yekvücut olmasıdır.
Netice itibarıyla millet, geçmişten devraldığımız bir miras olduğu kadar, her gün yeniden inşa ettiğimiz bir toplumsal sözleşmedir. Bu sözleşmenin dili ne kadar adil, ne kadar insani ve kucaklayıcı olursa, birliğimiz de o nispette güçlü ve sarsılmaz olur. Unutmayalım ki millet, ancak el birliği ve gönül birliği ile yaşama iradesi diri tutulduğu müddetçe gerçek manasını korur.
Önümüzdeki cuma günü kaleme alacağım yazımda, bu mühim kavramın İslami literatürde nasıl ele alındığını ve nasıl yorumlandığını dilim döndüğünce anlatmaya gayret edeceğim. Rabbim birliğimizi daim eylesin. Kalın sağlıcakla.
Yazar: Fahri Sağlık
Anahtar Kelimeler: Millet nedir, Milletin unsurları nelerdir, Türk milleti ne demektir, Fahri Sağlık yazıları, Ortak kader bilinci nedir, Sosyolojide millet kavramı nasıldır, Vatandaşlık ve millet ilişkisi nedir, Birlikte yaşama iradesi ne anlama gelir, dini makaleler,